Penboyr School
Ysgol Penboyr

Welsh Heritage Schools Initiative Competitions

Penboyr School has been entering the Welsh Heritage Schools Initiative competition for the last seven years. We have won over £4700, taking the top prize money three times.  For our latest project 'William a Mary ar y We', we were awarded the highest accolade by winning £1000 and the shield for best overall primary school entry in Wales.

This is the first time that Penboyr School has won this prestigious shield.  Both pupils and staff are elated at achieving this recognition for all the pupils hard work producing a child friendly historical account of the growth of the Welsh Bible from 1588. 

As well as all the cross curricular school work, research was gathered for this project by visiting Tŷ Mawr Wybrnant, home of William Morgan, following the life of Mary Jones by visiting her birth home in Llanfihangel -y-Pennant and St Michael's Church where she was christened.  Visiting Bryncrug, her marital home and her grave at Bethlehem Chapel, and following her path to buy her three Bibles (by minibus) finally ending in the newly opened Byd Mary Jones where there is a modern display of her life on child friendly interactive boards.

All this research resulted in a website created by children for children!  You can see our wining website on https://penboyr.j2bloggy.com/Tyfu-a-Ffynnu/

Two of our projects that show the pupils work, Merched Beca and Darllen! Darllen! Darllen! can be seen on our J2webby – Pupils Work pages.   Click on:-  J2Webby -Pupils Work menu on the left  > Prosiectiau Treftadaeth

We have included acounts of our submitted project overviews and also a synopsis of our awards, written by the Welsh Heritage and showing the prize money we have won for each award!  These can be found on the sub menus below.  

What is the Welsh Heritage Schools Initiative?

Heritage

Please read the excerpt below taken from the Welsh Heritage Schools Initiative website:-

“ Each year the Welsh Heritage Schools Initiative Committee invites all schools in Wales to enter heritage projects in a nationwide competition. The word "heritage" is interpreted in the widest sense, to include people and their social history, religion, traditions and culture; the world of work, agriculture, industry, finance, commerce, science, technology, arts and sport.

These projects can be part of the usual curriculum-focused work carried out as part of the timetable, or they can reflect work done by the school to commemorate a local event, person or building.

The projects require research, collection of materials, analysis and evaluation and communication skills. They may be presented as exhibitions, performances, restorations and other forms of contribution to heritage, or as records in print or electronic form.

Schools are encouraged to involve their community and people of different generations in their projects and to disseminate their findings.

All schools entering the competition are visited by judges who assess the project, taking into account the appropriate level of literacy, numeracy and information technology skills.

At an Awards Ceremony prizes are awarded for the best projects in each category: infant, primary and secondary. The prizes are presented to the winners by the sponsors who donated them. The Welsh Heritage Schools Initiative Shields (donated by the National Museums and Galleries of Wales) are presented to the best overall primary and secondary entries. The ceremony is held at a different location in Wales each year”.

Penboyr 150 - Dewch Am Dro

 

Whsi Logo

 Menter y Dreftadaeth Gymreig 2016

 Ysgol Penboyr

Whsi Logo

Testun prosiect Cyfnod Sylfaen Ysgol Penboyr eleni yw:

Penboyr 150 - Dewch Am Dro 

http://penboyr.j2bloggy.com/Penboyr-150-Dewch-Am-Dro/ 

Dechreuad y prosiect oedd dathlu canmlwyddiant a hanner yr ysgol yn 2016. Agorwyd yr ysgol ar Orffennaf 3ydd, 1866 gyda 30 o blant ar y gofrestr. Fel rhan o’r dathliadau, cynhaliom wasanaeth arbennig yn Eglwys St. Barnabas ar Fehefin 23ain i’r gymuned gyfan a’r siaradwr gwadd oedd yr Esgob Wyn Evans. Cymerodd holl ddisgyblion yr ysgol ran yn y gwasanaeth. Trefnom barti ar yr iard i’r ysgol gyfan ar Orffennaf 3ydd, ar yr union ddiwrnod agorodd yr ysgol. I barhau â’r dathlu, cynhaliom ddiwrnod agored yn yr ysgol ar ddydd Sadwrn, Medi 24ain a Chymanfa Fodern ar y nos Sul, 25ain o Fedi. Yn dilyn hynny, ar Fedi’r 29ain , daeth yr Ysgrifennydd Addysg, Mrs Kirsty Williams hefyd ar ymweliad â’r ysgol.

Yn dilyn y dathlu, penderfynom astudio hanes yr ysgol ers y cychwyn cyntaf a gweld sut mae ysgolion wedi datblygu ers 1866. Man cychwyn yr ymchwilio oedd ein hymweliad â Amgueddfa Abergwili yng Nghaerfyrddin. Fe wnaethom wisgo lan fel plant slawer dydd a chael gwers yn yr hen ystafell ddosbarth gan Mr Steffan Griffiths, pennaeth presennol Ysgol Nantgaredig. Roedd yn brofiad bythgofiadwy i fynd nôl mewn hanes a gweld mor wahanol oedd addysg bryd hynny. Buom hefyd ar ymweliadau â’r Amgueddfa Plentyndod yn Llangeler i astudio hen deganau a gweld hen ddosbarth oes Fictoria, ac i Eglwys y Carcharorion Rhyfel yn Henllan i ddarganfod ffeithiau am efaciwis a ddaeth i’r ysgol yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Yn olaf, aethom ar ymweliad â Amgueddfa Wlân Drefach Felindre i weld ble roedd plant yn gweithio yn y pentref cyn i’r ysgol agor a dysgu am olchi dillad slawer dydd. 

Yn ogystal â’r ymweliadau, rydym wedi bod yn astudio hanes yr ysgol yn y dosbarthiadau. Mae dosbarth 1 wedi creu hen ddosbarth slawer dydd gyda hen arteffactau fel cornel chwarae rôl a dosbarth 2 wedi creu arddangosfa o waith y disgyblion a’r ymweliadau. Maent wedi cael profiadau eang trawsgwricwlaidd wrth astudio hanes yr ysgol, hanes O.M. Edwards, astudio llyfr log, hen ffotograffau ac arteffactau, stori Elin Angharad, gwaith mesur a rhifo Mathemateg, dylunio logo newydd i’r ysgol, sgriptio ar gyfer sgrîn werdd, cyfweld cyn ddisgyblion o wahanol gyfnodau a.y.b.

Testun cystadlaethau Cyfnod Sylfaen yn Eisteddfod yr ysgol 2017 oedd addysg slawer dydd. Buom yn llefaru darn ‘Nawr Tedi’ a chanu cân ‘Llythrennau a Thablau’ yn ein timoedd. Darn y côr i’r disgyblion i gyd oedd Anthem Siarter Iaith newydd yr ysgol a gyfansoddwyd fel rhan o’r dathlu gan Anni Llŷn a disgyblion blwyddyn 4. 

Daeth yr artist preswyl, Rhiannon Roberts, i’r ysgol i greu murlun yn y neuadd a pheintio yr iard fach ar gyfer y dathlu gyda disgyblion yr ysgol i gyd. Hefyd, mae disgyblion yr ysgol gyfan wedi creu un mosaic newydd gyda Mrs Glenys Williams, un o’n gweinyddesau, a pheintiad o’r Creu i ddathlu 150 gyda’r artist preswyl, Meinir Mathias.

Yn dilyn ein gwaith ymchwil, fe wnaethom greu sioe wreiddiol ar hanes yr ysgol sef Penboyr ‘Penboyr Un Pump Sero Dewch am Dro’. Mrs Wendy Organ, un o’n gweinyddesau a’r disgyblion oedd yn gyfrifol am sgriptio a dewis ac addasu caneuon. Ar nos Fawrth, Mawrth 21ain fe wnaethom berfformio’r sioe i’r rhieni a ffrindiau’r ysgol. Roedd y neuadd yn orlawn a phawb wedi cael gwledd i weld y disgyblion yn perfformio mor hyderus a phawb yn gwybod eu gwaith. Rydym wedi anfon DVD o’n sioe i dair ysgol ar draws Cymru, Ysgol Pontrobert ac Ysgol Wirfoddol Llansantffraid ym Mhowys ac Ysgol Eglwysig Llandegai yng Ngwynedd.

Rydym wedi buddsoddi mewn gorsaf radio ar gyfer darlledu ar y we i hyrwyddo gwaith yr ysgol yn y gymuned lleol ac yn ehangach. Creuom ein rhaglen gyntaf yn y Cyfnod Sylfaen yn cynnwys cyfweliadau, caneuon a rhannau o’n sioe.  Darlledwyd y rhaglen ar www.cymru.fm  Mae’r rhaglen ar gael i wrando eto ar wefan Cymru FM neu ar wefan yr ysgol.  

Yn dilyn ein hymweliadau a’n gwaith ymchwil, fe wnaethom gasglu’r tystiolaeth i greu gwefan o fewn safwe yr ysgol. Mae’n lliwgar, yn llawn lluniau ac yn rhwydd i’w defnyddio i ddangos ein gwaith i’r rhieni, y gymuned a’r byd ehangach ac yn crynhoi y prosiect cyfan. 

Ar ôl astudio’r gorffennol, rydym wedi bod yn ystyried sut bydd ysgolion yn datblygu yn y dyfodol a sut rai fydd yr athrawon! Mae’r disgyblion wedi creu dosbarth y dyfodol wrth ochr yr hen ysgol slawer dydd er mwyn cymharu bywyd ysgol o un cyfnod i’r llall. 

Trwy’r prosiect trawsgwricwlaidd hwn, rydym wedi dysgu llawer am fywyd yr ysgol ers y cychwyn cyntaf yn 1866.Trwy fynd ar ymweliadau, cyfweld cyn ddisgyblion, astudio hen ddogfennau, arteffactau a lluniau, creu sioe wreiddiol, mae’r profiadau wedi dod â’r hanes yn fyw i ni. 

Mae’r dathliadau i gofio 150 Ysgol Penboyr wedi rhoi cyfle i ni ddathlu mewn steil ein hanes unigryw. Nid oes llawer o ysgolion yn Sir Gaerfyrddin yn 150 oed! Trwy greu ein gwefan, DVD o’r Sioe, ffeiliau’r prosiect a rhaglen radio, gobeithiwn gadw’r  hanes yn fyw a’r iaith Gymraeg am genedlaethau i ddod. 

 

Croesi'r Tonnau - Nel Fach Y Bwcs

 

Whsi Logo

 Menter y Dreftadaeth Gymreig 2016

 Ysgol Penboyr

Enillwyr £750

Whsi Logo

Testun ein prosiect yn nosbarth 4 eleni yw:

'Croesi'r Tonnau' - Nel Fach Y Bwcs

http://penboyr.j2bloggy.com/Nel-Fach-Y-Bwcs/

Dechreuad i’r gwaith oedd cymryd rhan mewn seremoni ym mis Gorffennaf 2015 i ddadorchuddio plac treftadaeth glas ar dŷ o’r enw ‘Camwy’, yn ein pentref, cartref Ellen Davies neu Nel Fach y Bwcs fel y gelwid hi, a’i thad, pan ddychwelont o Batagonia yn 1901.

Dadorchuddiwyd y plac gan deulu Nel. Buom yn canu cân am Batagonia a llefaru cerdd ‘Taith Anturus’ gan James Culf, a enillodd gadair ein heisteddfod Ysgol yn 2015. Arweiniodd hyn at ofyn y cwestiwn, pwy oedd Nel Fach y Bwcs a pham fod ei hanes yn bwysig i ni yn yr ardal? Wrth i ni ymchwilio ymhellach, roedd y pwnc yn dod yn fwy diddorol, ac yn bwysig iawn o ran hanes ein pentref ni. Cyn mynd ymlaen i astudio hanes Nel ei hunan, ymchwiliom i hanes pam wnaeth pobl ymfudo i Batagonia yn 1865 ar y Mimosa. Daeth Cwmni Arad Goch i’r ysgol i berfformio drama ’Hola’ ar hanes y mewnfudwyr i Batagonia. Cymerom ran mewn gweithdy gyda’r actorion yn dilyn y perfformiad.

Ar Chwefror 5ed, 2016 aeth rai o ddisgyblion blwyddyn 6, sy’n trosglwyddo i Ysgol Emlyn, a rhai o flwyddyn 5, ar ymweliad â dociau Lerpwl i weld cofeb i gofio yr ymfudwyr cyntaf a hwyliodd ar y Mimosa yn 1865. Fe wnaethom gwrdd â Dr. Arthur Thomas, un o aelodau Cymdeithas Cymry Cymraeg Lerpwl, ac adrodd hanes dadorchuddio’r gofeb. Fe wnaeth ein tywys o amgylch y dociau. Buom yn gweld model o’r Mimosa yn Amgueddfa Forwrol.  Dr. Thomas oedd wedi cludo’r model o Gernyw i Lerpwl.

Er mwyn clywed hanes Nel o lygad y ffynnon, fe wnaethom wahodd Eiry Palfrey, wyres Nel i siarad â ni. Dangosodd bwer pwynt o hanes Nel ym Mhatagonia ac yn Drefach Felindre. Soniodd am ei phersonoliaeth a hanesion diddorol amdani, yn enwedig hanes y jwg, cwilt a’r poncho.

Ar ôl gweld DVD o ffilm ‘Poncho Mamgu’ a gyfarwyddwyd gan Eiry Palfrey a’i theulu, fe wnaethom greu poncho i’w ddefnyddio ar gyfer ffilm sgrin werdd. Blwyddyn 6 oedd yn gyfrifol am sgriptio a chyfarwyddo. Buom yn defnyddio ein sgiliau digidol i ffilmio a golygu’r ffilm fer. Rydym yn ddiolchgar i Mrs Palfrey wedi rhoi ei chaniatad i ni ddefnyddio'r ffilm ar gyfer ein gwefan.

Daeth Mrs Joanna Jones, Swyddog Addysg yr Amgueddfa Wlân, i gynnal prynhawn gyda ni am ei phrofiad o ymweld â Phatagonia ym mis Rhagfyr 2015. Cawsom weithdy celf i ddechrau a gwneud printiau dwylo tebyg i’r rhai yn Ogofau Cueva de las Manos, yn yr Ariannin. Dangosodd bwynt pwer o’i thaith a siaradodd am Lain Las, cartref Nel ym Mhatagonia, sydd wedi ei droi’n amgueddfa erbyn hyn. Hefyd, dangosodd luniau o sut mae pobl yn byw heddiw yn y Gaiman er mwyn i ni gael cymharu hynny gyda’n bywyd ni yng Nghymru .

Daeth Mrs Olive Campden, hanesydd lleol, i’r ysgol i siarad â ni am Nel a hanes y plwyf. Roedd hi’n ei hadnabod ac yn mynd i’r un capel â Nel. Siardodd am fywyd yn Nrefach Felindre pan ddaeth yn ôl yn 1901. Buom gyda Mrs Campden ar daith o amgylch y pentref i weld mannau ble fyddai’r hen siopau a busnesau wedi bod ac ymweld â Chapel Clos y Graig, capel Nel.

Ymwelydd arall a ddaeth i siarad gyda ni oedd Mr Eifion Davies, perthynas i Nel. Siaradodd am fywyd Nel yn Patagonia a’i phersonoliaeth. Dangosodd ei goeden deulu a lluniau o’r teulu ac egluro sut yr oedd yn perthyn i Nel.

Derbyniom wahoddiad gan Gymdeithas Hanes ‘Tir a Môr’ Ffostrasol i gymryd rhan mewn noson gyhoeddus gyda Dr Elin Jones, i siarad am ein prosiectau hanes ar gyfer cystadleuaeth Menter y Dreftadaeth. Buom yn rhannu gwybodaeth am Nel Fach y Bwcs gyda’r gynulleidfa.

Cynhaliom noson Patagonia ac Ocsiwn yn Neuadd y Ddraig Goch. Cawsom bryd bwyd Archentinaidd a bu disgyblion ar draws yr ysgol yn perfformio dawnsfeydd Archentinaidd a chanu caneuon am ymfudo i Batagonia. Codom £2057.01 i’r ysgol.

Eleni, ar gyfer ein heisteddfod ysgol, buom yn perfformio darnau am Batagonia yn ein timoedd. Buom yn canu caneuon am y Wladfa ac adrodd darn James Culf, ‘Taith Anturus’ am ymfudo i Batagonia a enillodd gadair Eisteddfod yr Ysgol yn 2015.  

Buom yn llwyddianus i dderbyn nawdd o £1,500 i greu y cwilt am hanes Nel a’r Rhyfel Byd Cyntaf trwy Amgueddfa Wlân Cymru. Mae Nia Lewis, Artist Tecstiliau, wedi bod yn gweithio gyda ni ers mis Ionawr. Fe wnaeth Mr Eifion Davies, ddadorchuddio’r cwilt mewn prynhawn ar gyfer y rhieni a’r gymuned. Buom yn diddanu’r gynulleifa a chanu caneuon ac adrodd.

Ar Ebrill 15fed a’r 16eg, aeth y disgyblion sy’n trosglwyddo i Ysgol Bro Teifi ym mis Medi, ar daith i Iwerddon i weld llong Dunbrody sy’n debyg i’r Mimosa yn New Ross, sir Wexford. Gan fod llong y Dunbrody yn debyg i'r Mimosa, gallen ni gymharu amgylchiadau ar y llong yn 1865 i gyrraedd gwlad yr addewid gyda moethusrwydd llong y Stena Line yn mynd i Iwerddon a gallu gwylio ffilmiau a symud o amgylch y dec fel y dymunen. Buom yn ffodus o gael mynd i ystafell rheoli'r llong a chwrdd â'r Capten a'r Mêt 1af a gweld yr offer radar a digidol y defnyddient i hwylio'r llong. Daeth Mr Hedd Ladd Lewis, Pennaeth Hanes, Ysgol Dyffryn Teifi a thri disgybl y chweched gyda ni.

Yn dilyn ein hymweliadau a’n gwaith ymchwil, fe wnaethom gasglu’r tystiolaeth i greu gwefan, gan blant i blant, sy’n lliwgar ac yn rhwydd i’w defnyddio. Defnyddiom ein sgiliau digidol i greu tudalennau gwybodaeth yn ogystal â gemau a chwis cyn eu gosod ar ein gwefan. Buom yn gweithio gyda’n gilydd i gynllunio’r wefan i sicrhau ein bod yn cyflwyno gwybodaeth diddorol i adrodd hanes Nel i’r byd.

Rydym wedi rhannu ein wefan gyda phlant ysgolion yng Nghymru a Phatagonia. Rydym wedi anfon negeseuon at Ysgol yr Hendre yn Nhrelew sy’n dathlu deng mlynedd o fodolaeth eleni ac Ysgol newydd ddwyieithog - Ysgol y Cwm, sydd newydd agor yn Nhrevelin. Nid ydym wedi clywed gan Ysgol y Cwm. Eleni, rydym ni yn dathlu can mlwyddiant a hanner Ysgol Penboyr.

Mae Ysgol Yr Hendre wedi cysylltu gyda ni ac maent wedi bod yn astudio'n gwefan, sydd yn gyffrous iawn. Mae lluniau ohonynt ar y gwefan. Daeth Ana, un o Lywodraethwyr yr ysgol i ymweld â Ysgol Penboyr yn ddiweddar. Cawsom fore arbennig yn ei chwmni. Buodd y disgyblion yn perfformio eitemau Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd iddi yn ystod y cyd-addoli boreol cyn iddi ymweld â phob dosbarth wrth gael taith o amgylch yr ysgol. Rydym yn mynd i gadw cysylltiad gyda'r ysgol trwy gynnal sesiynau skypio er mwyn cymharu bywyd ym Mhatagonia gyda Cymru, fel y gwnaeth Nel pan ddaeth yn ôl i Gymru. Rydym wedi lan lwytho ffilm o daith o amgylch yr ysgol i ddisgyblion Ysgol yr Hendre gael gweld ein hysgol.

Rydym wedi buddsoddi mewn gorsaf radio ar gyfer darlledu ar y we i hyrwyddo gwaith yr ysgol yn y gymuned lleol ac yn ehangach. Rydym wedi creu tair rhaglen radio. Y cyntaf ar hanes yr ymfudo i Batagonia ar y Mimosa, yr ail ar hanes Nel ym Mhatagonia a’r un olaf ar ei hanes yn Drefach Felindre a’n taith i Iwerddon. Darlledwyd y rhaglenni ar www.cymru.fm. Mae’r rhaglenni ar gael i wrando eto ar wefan Cymru FM neu ar wefan yr ysgol.

Trwy’r prosiect trawscwricwlaidd hwn, rydym wedi dysgu llawer am fywyd gwraig arbennig a diddorol a oedd yn byw tafliad carreg o’r ysgol. Er ein bod yn astudio hanes Patagonia yn yr ysgol fel rhan o’r Cwricwlwm Cymreig, mae astudio hanesion diddorol am Nel wedi dod âr hanes yn fyw i ni. Bwriadwn yn y dyfodol agos ddatblygu ein sgiliau digidol ymhellach drwy ddefnyddio rhaglen newydd o’r enw ‘ibook author’ i greu e-lyfr ar gyfer ipads am hanes Nel Fach y Bwcs. Gobeithiwn gyhoeddi’r e-lyfr ar yr ‘app store’ i’w rannu gyda disgyblion Cymru, Patagonia a’r byd ehangach er mwyn cadw ei hanes yn fyw am genedlaethau i ddod.

 

 

William a Mary ar y We - Our Project Overview

Whsi Logo

 Menter y Dreftadaeth Gymreig 2015

Ysgol Penboyr

Enillwyr £1000

Whsi Logo

Testun ein prosiect yn nosbarth 4 eleni yw: 

'William a Mary a'r We- o'r llawysgrif i'r argraffwasg i'r bobl! Beibl i bawb o bobl y byd'.

 https://penboyr.j2bloggy.com/Tyfu-a-Ffynnu/

Dechreuad i’r gwaith oedd gweld drama un dyn ar Yr Esgob William Morgan ar Dachwedd 7fed, 2014. Yn ystod y sioe, cawsom ein cludo i Oes y Tuduriaid a’n cyflwyno i stori rhyfeddol William Morgan - o’i fagwraeth yn Wybrnant i’w ddyrchafiad yn Esgob Eglwys Gadeiriol Llanelwy. Daethom i ddeall pam fod y Beibl wedi’i gyfieithu i’r Gymraeg; sut aethpwyd ati i gwblhau’r gwaith; pa effaith a gafodd ar Gymry cyffredin yr oes, a’r waddol anhygoel - goroesiad yr iaith Gymraeg. 

Daeth Yr Esgob Wyn Evans ar ymweliad i Ysgol Penboyr ar 13eg o Dachwedd, 2014, fel rhan o’i daith tair mlynedd o amgylch Esgobaeth Tŷ Ddewi. Cynhaliom wasanaeth arbennig o ddiolchgarwch am y Beibl. Yn  ei araith, esboniodd Yr Esgob am bwysigrwydd Y Beibl Cymraeg i achub ein hiaith. Hefyd, siaradodd am ei wisgoedd arbennig ac i ble mae yn eu gwisgo. Yn ystod y gwasanaeth, clywodd yr Esgob berfformiad cyntaf ein cân wreiddiol arbennig i William Morgan a ysgrifenwyd gan Y Prifardd Ceri Wyn Jones a’r gerddoriaeth gan Mrs Organ, un o’n gweinyddesau. 

Ar Dachwedd 11eg, 2014 aeth blwyddyn 6 a’r arweinwyr digidol o flwyddyn 5, ar ymweliad i Dŷ Mawr, Wybrnant, cartref William Morgan, ger Betws y Coed, yng Ngogledd Cymru. Roedd Gerwyn, ein tywysydd yn anhygoel.Yn y prynhawn, aethom  i Ganolfan Mary Jones, yn y Bala. Ysgol Penboyr oedd yr ysgol gyntaf i ymweld â’r ganolfan newydd sbon. Er mwyn hyrwyddo ymweliadau gan ysgolion eraill i’r ganolfan, mae ein lluniau ar eu pamffledi a’u gwefan.

Yn dilyn ein hymweliad â Tŷ Mawr, bu’n arweinwyr digidol yn creu pwynt pwêr. Cyflwynwyd yr wybodaeth mewn cydaddoliad arbennig i’r gymuned pan fu’r Gymdeithas Feiblaidd yn yr ysgol yn dangos eu harddangosfa Beiblaidd a hanes Mary Jones. Dangosodd cynrychiolydd o’r Gymdeithas bwynt pwêr ar William Morgan a Mary Jones. Mae’r Gymdeithas Feiblaidd yn bwriadu defnyddio ein cân fel cefndir i’w harddangosfa a’u gwefan

Ar Chwefror 4ydd, 2015, bu blwyddyn 5 ar ymweliad â Gogledd Cymru i ddilyn taith bywyd Mary Jones, merch ddylanwadol iawn yn hanes Cymru. Teithiom i Fryn Crug i weld lle roedd hi’n byw pan briododd hyd ei marwolaeth. Gwelsom ei bedd ym mynwent Capel Bethlehem ym Mryn Crug. Teithiom i Lanfihangel-y-Pennant i weld Eglwys Sant Michael, ble bedyddiwyd Mary. Mewn arddangosfa yn yr Eglwys gwelsom frodwaith diddorol yn hongian ar y wal. Rydym wedi creu baner tebyg o waith ffeltio yn yr ysgol sydd tu allan i ddosbarth 4. Ar ôl gadael yr eglwys,aethom i weld  adfeilion cartref genedigol Mary Jones sef Ty’n y Ddol cyn cerdded ychydig o’i thaith i’r Bala. Ar ein ffordd i Ganolfan Mary Jones, aethom trwy Tal-y-Llyn, pentref  ble briododd Mary a Thomas. Yn y ganolfan, buom yn astudio’r byrddau gwybodaeth a defnyddio’r arddangosfeydd rhyngweithiol. Hefyd, buom yn ymweld  â Chapel Tegid, capel Thomas Charles, yn y Bala, lle buom yn canu yn y sedd fawr i gyfeiliant yr organ anferthol! Gwelsom lun anferth o Thomas Charles yn cyflwyno Beibl i Mary Jones. Rydym wedi creu llun mawr ein hunain i’w osod ar wal ein neuadd ysgol. Ysgrifennodd Megan erthygl i’n papur lleol ‘Y Garthen’ am ein hymweliad yn dilyn taith bywyd Mary Jones yn y Gogledd.

Yn dilyn ein hymweliadau a’n gwaith ymchwil, fe wnaethom gasglu’r tystiolaeth i greu gwefan, gan blant i blant, sy’n lliwgar ac yn rhwydd i’w defnyddio.  Defnyddiom raglen J2e5/J2Bloggy i gynllunio ein tudalennau cyn eu gosod ar ein gwefan. https://penboyr.j2bloggy.com/Tyfu-a-Ffynnu/

Buom yn gweithio gyda’n gilydd i benderfynu ar benawdau ein tudalennau cartref, pa fideos/lluniau i’w lan lwytho a chreu cwis rhyngweithiol hefyd. Rhannom wybodaeth am ein gwefan gyda Swyddogion y Sir, Penaethiaid ysgolion eraill. Rydym wedi cael ymateb gwych! Rydym wedi anfon pwynt pwêr Saseneg i’n hysgolion cyswllt yn yr India er mwyn iddynt hwy ddysgu am hanes Cymru.Rydym yn aros am eu hymateb I rannu gwybodaeth am eu crefydd hwy. Pan aeth ein harweinwyr digidol i Ysgol Nantagredig, buom yn rhannu arfer dda a dangos ein gwefan. Ar y ffordd nôl o Ysgol Nantgaredig, buom yn ymweld â Amgueddfa Caerfyrddin yn Abergwili i weld Beibl William Salesbury.

Fel Ysgol Eglwysig, rydym wedi bod yn creu cornel weddio/myfyrio newydd yn y bondo. Mae’r Cyngor Ysgol a’r Cyngor Eco wedi bod yn cynllunio’r ardal gyda’r staff. Penderfynom i gael yr artist Meinir Mathias, i greu murlun gyda ni o William Morgan, Griffith Jones, Madam Bevan, Thomas Charles a Mary Jones. Rydym wedi  archebu ffynnon ddŵr a phlanhigion i harddu’r gornel. Bwriadwn gynnal cyngerdd i agor yr ardal yn swyddogol ar Fehefin 3ydd a gwahodd y Llywodraethwyr, rhieni a’r gymuned i ymuno yn y dathliad.

Yn ddiweddar, rydym wedi buddsoddi mewn gorsaf radio newydd ar gyfer darlledu ar y we i hyrwyddo gwaith yr ysgol yn y gymuned lleol ac yn ehangach. Daeth Marc Griffiths, o Radio Cymru, i hyfforddi criw ohonom o’r dosbarth ar sut i greu rhaglen radio yn defnyddio ‘Audacity’.  Cafodd ein harweinwyr digidol gyfle arbennig i gyfweld yr Esgob Wyn Evans ar y ffôn cyn gadael gyda Dosbarth 3 a 4 ar ymweliad i’r Llyfrgell Genedlaethol ar ddydd Llun, 27ain o Ebrill i gyfweld Rhodri Morgan a gweld casgliad o Feiblau.  Rydym wedi creu rhaglen am ein profiad yn Aberystwyth ac yn cyfweld Yr Esgob Wyn.  Darlledwyd y rhaglen hon nos Iau, 7fed o Fai, 2015 ar www.cymru.fm am 7yh.Roedd hwn yn gyfle unigryw i ni fel ysgol yng Nghymru i fod yn rhan o blatfform cenedlaethol cyffrous. Mae’r rhaglen ar gael i wrando eto ar wefan Cymru FM neu ar wefan yr ysgol.  Gobeithiwn y bydd pob dosbarth yn cael cyfle i gynhyrchu rhaglenni  yn y dyfodol.

Trwy’r project trawscwricwlaidd hwn, rydym wedi dysgu am bwysigrwydd Beibl William Morgan i gadw’r iaith y Gymraeg yn fyw. Hebddo, ni fyddem yn siarad a darllen Cymraeg heddiw. Rydym fel ysgol yn bwriadu creu e-lyfrau am hanes William Morgan a Mary Jones yn fuan i’w cyhoeddi ar yr ‘app store’ i’w rhannu gyda disgyblion Cymru a’r byd ehangach ar y we er mwyn cadw eu hanes yn fyw am genedlaethau i ddod. 

Merched Beca

Screen Shot 2015 08 18 At 225208

This project started with pupils asking the question why the centre of the village was known as Sgwâr y Gât.  The theme of Merched Beca inspired the school eisteddfod and an art project that produced a large and impressive mural.  Pupils worked with the Prifardd Ceri Wyn Jones.

Extensive research was undertaken with visits to Pembrokeshire, the National Library and St Fagans.

Younger pupils changed their Playhouse into a Tollhouse. Real sheep and horses were charged to go through the gate with pupils collecting tolls.

Their findings were widely shared with the local community and their partner school in India. Their activities inspired the commissioning of a community pageant.

Darllen! Darllen! Darllen!

Screen Shot 2015 08 18 At 222034

The pupils had investigated the life of the Welsh cleric and educational pioneer Rev. Griffith Jones, who was born in their parish, although usually associated with his parish of Llanddowror. They had visited Llanddowror church as well as the county museum and archives, and collected evidence for his life and work. They collected their findings, and have led a service about him in the local church, and hope to share this with other schools. They have also prepared a book about him, which they hope to publish.

Gee Ceffyl Bach

Screen Shot 2015 08 18 At 224907

Prosiect Pontio Penboyr ac Ysgol DyfFryn Teifi

Screen Shot 2015 08 18 At 233110

This project was used as a bridging unit for pupils about to transfer to Ysgol Dyffryn Teifi. The focus was the history of the local area.

The pupils walked around and photographed their village. They researched its past using a variety of sources and visited the Welsh Woollen Museum.

The pupils wrote and designed a booklet about Drefach and helped to produce a DVD with Year 10 pupils from the secondary school. 

Cofio T. Llew Jones

Screen Shot 2015 08 18 At 225726

The project commemorated the life and works of Wales’ best loved children’s authors.  Pupils used a range of resources, including original materials such as letters and photographs provided by the author’s family.  A questionnaire was devised by pupils and sent to a close family member.

A visit was made to the site of scenes from T.Llew Jones’ novels and the local churchyard provided evidence of some of the characters in his book.  The main character of others of his books, Twm Siôn Cati, also made a ‘visit’ to the school, and pupils were able to ask questions and carry out related activities

Pupils knowledge of T Llew Jones' novels and works was used when they planned and created a mosaic in his memory. It was unveiled before members of his family and members of the community.

Many of the projects activities were reported in the local press.

Llannau'r Filltir Sgwar

Screen Shot 2015 08 18 At 230832

The theme of this whole school project was Local Parish Churches.  Pupils went on site visits to research the history of two churches, namely St Barnabas, Felindre and St Llawddog, Penboyr.  The different classes within the school focused on different elements such as the study of pre 1900 gravestones at St Barnabas cemetery, the history of the saints themselves, the significance of various parts of the church, the history of Griffith Jones Llanddowror and a comparison of weddings of past and present.

The whole school took part in a mock wedding and banquet at the school. As part of the project they looked at stained glass windows in the churches, and worked with local artist Mr Stan Williams on designing a stained glass window for the school. He delivered workshops with the school and the community. On 30 April, 2009, a special service washeld at the school by Bishop Wyn Evans to unveil and consecrate the window. The project has created history by producing a new stained glass window for the school.

Enwau Caeau yn Ardal Drefach Felindre

Screen Shot 2015 08 18 At 231926

This project is an invaluable contribution to Welsh Heritage. As farms change hands and go out  of the ownership of families who have farmed them for generations and the natureof farming changes.  The wonderful welsh names of fields on these farms are beine lost.

Oral tradition had ensured that thry were passed on to each succeeding generation.  In the main these names were never recorded in written form except occasionally in the works of poets such as Waldo Williams e.g. Waun Parc y Blawd.

Pupils at this school researched and recorded the field names of 8 farms near the school anddivided the names into 4 categories: 1. Agricultural usage of the field; 2. The location of the field; 3. The ownership of the field; 4. The topography of the field. One of the farmers, whose family had farmed a particular farm since 1776  came into the school to talk about the farm and about farming over the generations and to discuss the field names on his farms. The pupils then visited the farms to see the fields for themselves and noted how apt and descriptive and useful the names were.

The vocabulary of the pupils was hugely extended. They came to understand the significance of words such as odyn, efaii, eithin, crug, tomen, gwair, gwenith etc. The pupils also made a study of farm implements and compared life and work on farms today with life on farms at various times in the past.

The children obtained maps of the farms and entered all the field names on these maps. All the work is to be sent to the National Library of Wales for safe keeping. The NationalLibrary has also asked the school to record the field names of other farms in the locality.